MOTIVATIE · 3 MINUTEN LEZEN
Ja, maar...
Als je met mensen werkt, is het antwoord 'ja, maar' vast herkenbaar. Hieronder lees je hoe je dat in een gesprek kunt voorkomen, aan de hand van een leerling die al een hele poos worstelt met plannen.
Een van mijn leerlingen worstelt al een hele poos met plannen. Het gaat met ups en downs, en vooral de motivatie om te plannen ontbreekt. Bij motivatieproblemen gebruik ik graag Motiverende Gespreksvoering. Zo ging dat gesprek:
Ik: Ik zie dat je twijfelt over het plannen, klopt dat?
Hij: Ja dat klopt, ik weet het niet zo goed.
Ik: Het is heel normaal dat je twijfelt. Als je iets wilt veranderen, zijn er altijd voordelen en nadelen.
Hij: Echt?
Ik: Ja, echt. Ik heb dat zelf ook als ik iets wil veranderen. Je kunt het zien als een weegschaal: wat weegt het zwaarst, de voordelen of de nadelen? Zullen we kijken naar de voordelen en nadelen van plannen voor jou?
Hij: Ja, dat is goed.
Deze leerling twijfelt of hij een planning wil maken. Die gevoelens zijn normaal bij verandering. In MGV heet dat ambivalentie.
Ga ik hem proberen te overtuigen dat plannen echt handig is, dan is de kans groot dat hij antwoordt met 'ja, maar', gevolgd door argumenten waarom het niet nodig is. Dat heet in MGV behoudtaal. De natuurlijke reactie op overtuigen is dat je gaat verdedigen waarom je iets wilt houden zoals het is.
Als begeleider wil je je leerling graag helpen. De valkuil is dat je wilt repareren: overtuigen, oplossingen aandragen, waarschuwen. Ook ik trap daar wel eens in. Maar het werkt averechts. Of leerlingen gaan in de verdediging en zijn niet meer bereid om te veranderen, of ze veranderen wel maar doen het voor mij of hun ouders, waardoor ze er na een poos toch weer mee stoppen.
Zo pakte ik het aan
Twijfelen is normaal
Ik vertelde hem eerst dat het normaal is om twijfels te hebben en om bij een verandering voor- en nadelen te zien. Dat zorgde meteen voor opluchting. Daarna vroeg ik of hij die voor- en nadelen wilde onderzoeken om te kijken wat zwaarder weegt.
De beslissingsbalans
We maakten de voor- en nadelen inzichtelijk met de beslissingsbalans. De kracht zit in het doorvragen. Hij vond het prettig om gewoon te mogen benoemen wat de voordelen zijn van het niet doen, en dat daar zonder oordeel op werd gereageerd. Bij het doorvragen kwam hij tot waar het echt om ging: hij voelt zich vervelend als hij niet weet wanneer hij wat moet doen, dat blijft rondgaan in zijn hoofd. Op een verjaardag moest hij eraan denken waardoor het niet meer leuk was, en soms ligt hij er wakker van.
Verandertaal herkennen
Wees alert op verandertaal en ontlok die bij je leerling. Verandertaal laat zien dat iemand klaar is om te veranderen. Er zijn veel vormen van, en het is belangrijk ze te herkennen. Mijn leerling zei: 'Ik weet nog wel hoe fijn ik het vond dat ik op mijn planning zag wat ik moest doen. Dat zou ik wel weer willen.' En: 'Ik moet gewoon echt gaan plannen.'
Samen een plan maken
Hij wilde meteen aan de slag en zijn verandertaal was sterk genoeg om door te pakken. Dat is niet altijd zo, soms is het beter om het te laten rusten. Uit de balans bleek dat hij plannen groot en onoverzichtelijk vindt. Hij wil het leren, maar in kleine stappen. Die stappen hebben we samen besproken, net als hoe hij daarbij geholpen wil worden.
Het was mooi om tijdens dat gesprek de verandering te zien. Hij voelt zich serieus genomen, hij heeft zelf bepaald of hij wil gaan plannen, en het plan is echt van hem.