MOTIVERENDE GESPREKSVOERING · 3 MINUTEN LEZEN

Schaalvragen inzetten voor meer zelfinzicht

Schaalvragen zijn krachtige vragen om in te zetten bij de begeleiding van leerlingen. Ze vergroten het zelfinzicht, maken kleine stappen zichtbaar en helpen je om het gesprek positief te houden. Hieronder een gesprek uit de praktijk en zes redenen om ze te gebruiken.

Het zelfinzicht van Jelmer

'Ik start zelfstandig met een taak.' Dat is een van de drie doelen die Jelmer aan het begin van de begeleiding stelde. We zitten nu in week 8 en evalueren hoe het gaat.

Ik: Hoe gaat het met het zelfstandig starten van een taak?
Jelmer: Ja, goed.
Ik: Wat gaat er goed?
Jelmer: Het lukt beter om zelf te beginnen met mijn huiswerk.
Ik: Je moeder hoeft je er minder aan te herinneren.
Jelmer: Ja, klopt. Soms nog wel hoor, maar het gaat al veel beter.
Ik: Wat doe je nu anders waardoor het beter gaat?
Jelmer: Ik heb meer vaste tijden, ik doe het eigenlijk altijd meteen als ik uit school kom. Dan kan ik het ook niet vergeten.
Ik: Handig. Toen we begonnen heb je jezelf een cijfer gegeven op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 betekent dat het nooit lukt om zelfstandig te beginnen en 10 dat het altijd lukt. Welk cijfer geef je jezelf nu?
Jelmer: Een 5. Het gaat al een stuk beter, maar het kan nog beter.
Ik: En als je terugkijkt naar het begin, welk cijfer was het toen?
Jelmer: Een 3.
Ik: Weet je nog welk cijfer je toen noemde? Ik heb het opgeschreven.
Jelmer: Geen idee.
Ik: Een 7.
Jelmer: (dubbel van het lachen) Dat slaat echt nergens op. Het ging toen helemaal niet goed.

Waarom schaalvragen zo handig zijn

Meer zelfinzicht

Jelmer komt er zelf achter dat het bij de start niet zo goed ging als hij toen dacht. Dat was mij ook wel duidelijk, maar ik heb liever dat hij er zelf achter komt dan dat ik het vertel.

Kleine stapjes vooruit

Gedragsverandering gaat met kleine stappen. Aan het begin vroeg ik Jelmer: je staat nu op een 7, wat kun je doen om er een 7,5 van te maken? Of het cijfer klopt, doet er dan niet toe. Het gaat om die ene stap vooruit.

Positieve benadering

Zelden geeft iemand zichzelf een 1. Een leerling die moeite heeft met concentreren, heeft altijd momenten waarop het wel lukt, bij het sporten of gamen. Zelfs bij een 2 kun je vragen: wat maakt dat het geen 1 is?

Vooruitgang zien

Vraag bij een evaluatiemoment welk cijfer de leerling zichzelf nu geeft. Als het goed is gaat dat omhoog, en dat is een mooi moment om te bespreken wat er allemaal al beter gaat.

Motivatie vergroten

Je kunt de schaalvraag ook gebruiken om te vragen hoe belangrijk iets is: hoe belangrijk is het voor jou om over te gaan? Vraag daarna zo door dat de leerling zelfmotiverende uitspraken doet.

Laten ervaren

Je kunt de schaal op papier bespreken, maar je kunt hem ook laten ervaren, zelfs met een hele groep en zonder dat je het doel van iedereen kent. Het zelfvertrouwen neemt toe en de leerling bedenkt meteen een eerste stap.

Dit is één van de technieken uit de training

Merk je dat leerlingen thuis vaak niet doen wat je hebt afgesproken, omdat er steeds van alles tussen komt? In de training Motiverende Gespreksvoering leer je hoe je de motivatie vergroot, welke technieken werken bij weerstand, en krijg je formats voor je gesprekken. Je kunt eigen casussen inbrengen en krijgt feedback op je gesprekken.