MOTIVERENDE GESPREKSVOERING · 3 MINUTEN LEZEN
Stilte tijdens een gesprek
Stiltes opvullen komt bijna altijd voort uit het ongemakkelijke gevoel dat ze geven. Het gevolg is dat je te veel in je hoofd gaat zitten en onbewust meer met jezelf bezig bent dan met de leerling. Hieronder lees je wat je kunt doen om van dat ongemakkelijke gevoel naar een goed gevoel te gaan.
Jeroen (15) zit tegenover me met zijn moeder, voor een kennismakingsgesprek. Hij wiebelt heen en weer en is duidelijk niet op zijn gemak. Op mijn vragen geeft hij korte antwoorden, of hij zegt: 'ik weet het niet.'
Je hebt vast ook wel eens in zo'n situatie gezeten. Het voelt ongemakkelijk. Je weet niet goed wat je nog meer moet vragen, en op de antwoorden die je krijgt kun je slecht doorvragen. Tegelijk wil je geen kruisverhoor afnemen.
De kans is groot dat je de stiltes gaat opvullen door zelf veel te praten: alvast een volgende vraag stellen, met suggesties komen, of dingen gaan uitleggen. Dat voelt in ieder geval wat minder ongemakkelijk.
Herken je dit, dan ben je niet de enige. Veel deelnemers aan mijn trainingen geven aan dat ze meer stiltes willen laten vallen omdat ze zelf te veel aan het woord zijn. Ze willen de ander de ruimte geven om na te denken en te praten. Want als jij veel aan het woord bent, zegt de ander automatisch minder.
Stiltes opvullen komt bijna altijd voort uit het ongemakkelijke gevoel dat ze geven. Je voelt je onzeker en gaat te veel in je hoofd zitten: wat kan ik nog zeggen, wat vindt de ander van me, hoe moet dit verder. Zo ben je onbewust meer met jezelf bezig dan met de leerling.
Van een ongemakkelijk gevoel naar een goed gevoel
Leg de lat laag
Voor de ander én voor jezelf. Voor sommige leerlingen is het spannend om voor het eerst met jou te praten. Dat is oké. Het belangrijkste bij een eerste gesprek is dat het een goede start is voor het vervolg: geef de leerling het gevoel dat hij alles kan vertellen, dat je geen oordeel hebt en oprecht geïnteresseerd bent.
Praat ook over andere dingen
Bij Jeroen merkte ik snel dat hij het moeilijk vond om antwoord te geven op vragen over school. Dan heeft doorgaan geen zin. We hebben het eerst gehad over wat hij leuk vindt om te doen. Daarna kwam het gesprek vanzelf op wat hij op school leuk vindt, en waar hij hulp bij kon gebruiken.
Stel de leerling gerust
Leerlingen willen weten wat ze aan je hebben. Ik vraag altijd eerst: 'Mag ik je vertellen hoe het gaat als je besluit om samen aan de slag te gaan?' Dan leg ik uit hoe we werken, met de nadruk op: we doen het samen. Ik ga jou niet vertellen wat je moet doen, we zoeken samen de manier die voor jou werkt. Daarna vraag ik wat hij daarvan vindt.
Durf stiltes te laten vallen, en te doorbreken
Een open deur, maar durf het aan om stiltes te laten vallen en de ander ruimte te geven om na te denken. En tegelijk: een stilte kan ook te lang duren, zeker in een eerste gesprek. Soms weet een leerling echt geen antwoord, omdat de vraag te moeilijk is of niet goed gesteld. Zeg dat dan gewoon: 'Die vraag stelde ik veel te ingewikkeld, sorry. Ik probeer het nog een keer, wat duidelijker.'
Als een leerling weinig zegt, zijn we geneigd om zelf meer te gaan zeggen en doen. Terwijl juist dan een stapje terug doen en de rust houden het meest oplevert.